8. Zapoznanie z systemem

8.1 Organizacja systemu plików

System plików w Linuksie różni się zasadniczo od tego jaki używany jest w produktach Microsoftu. Charakteryzuje go hierarchiczna, drzewiasta struktura katalogów nazywana systemem plików. Pień drzewa katalogów stanowi katalog root oznaczany jako "/". Wszystkie katalogi, dyski, CD-ROMy montuje się (podpina) jako podkatalogi tego katalogu. Na początku wydaje się to trochę dziwne, ale przekonacie się później, że bardzo ułatwia to życie.

katalogi

Poniżej opisałem, znaczenie podkatalogów znajdujących się w górnej części drzewa katalogów - czyli bezpośrednio w katalogu root.

/

Katalog główny (root directory). Stanowi pień drzewa katalogów. W jego obrębie znajdują się wszystkie pliki, katalogi, podmontowane dyski, urządzenia itd... Jednym słowem wszystko.

/bin

Zawiera podstawowe programy (polecenia) użytkownika potrzebne np. do poruszania się po drzewie katalogów. Programy w nim zawarte to absolutne minimum by móc korzystać z systemu. Katalog ten nie zmienia się raczej po instalacji systemu.

/boot

Katalog używany jest przez LILO podczas startu systemu. Znajduje się w nim jądro oraz inne potrzebne przy starcie systemu pliki.

/dev

Wszystko w Linuksie traktowane jest jako pliki, nawet dyski, CD-ROMy, porty szeregowe, skanery i tak dalej. Urządzenia te reprezentowane są jako pliki w tym katalogu.

/etc

W katalogu tym przechowywane są wszystkie pliki konfiguracyjne systemu. Począwszy od plików konfiguracyjnych X Windows a skończywszy na skryptach umożliwiających start systemu (skrypty ładujące).

/etc/skel

Gdy tworzone jest nowe konto użytkownika pliki i foldery z tego katalogu kopiowane są do jego katalogu domowego.

/etc/X11

W tym katalogu znajdują się pliki konfiguracyjne X Windows

/etc/rc.d

Skrypty startowe.

/etc/rc.d/rc.modules

Plik ten zawiera listę modułów jądra Linuksa. Moduł jądra jest czymś podobnym do sterownika pod DOSem natomiast sam plik rc.modules jest czymś podobnym do DOSowego CONFIG.SYS. W pliku tym zdefiniowane jest jaki moduł odpowiada za obsługę konkretnego urządzenia. Więcej informacji na ten temat uzyskasz po wydaniu polecenia man modules.conf.

/home

Tu przechowywane są katalogi użytkowników systemu. Dla każdego dodanego przez administratora użytkownika tworzony jest w tym katalogu podkatalog.

/lib

W tym katalogu przechowywane są biblioteki potrzebne do uruchomienia podstawowych programów systemowych. Znajdują się w nim również moduły jądra.

/lost+found

Podczas startu systemu sprawdzane są dyski w poszukiwaniu błędów. Jeśli błędy zostaną wykryte, uruchamiany jest program fsck, który sprawdza czy można odzyskać dane. Jeśli uda się to zrobić zapisywane są one w tym katalogu.

/mnt

Katalog ten przeznaczony jest jako tymczasowe miejsce podmontowania innych systemów plików. Takich jak CD-ROMy, dyskietki, dyski twarde... Po wejściu do tego katalogu znajdziemy domyślnie trzy podkatalogi: /mnt/cdrom, /mnt/floppy, /mnt/hd

/proc

Jest to bardzo szczególny katalog. Nie jest tak naprawdę częścią systemu plików. Można powiedzieć, że jest to wirtualny katalog, w którym przechowywane są informacje (w postaci "plików") jakie jądro chce nam przekazać - lub my jądru.

/root

Katalog administratora systemu. Znajduje się on poza katalogiem /home z bardzo prostego powodu. Katalog /home może się znajdować na innym dysku, więc w razie awarii administrator miałby trudności z zalogowaniem się.

/sbin

Znajdują się tu programy systemowe, które uruchamiane są podczas startu systemu oraz przez administratora. Zwyczajni użytkownicy nie uruchomią żadnego z programów umieszczonych w tym katalogu.

/tmp

Katalog, w którym każdy z użytkowników może tymczasowo coś zapisać.

/usr

Jest to największy katalog w systemie Linux. Wszystko, co instalujemy w większości trafia tutaj. Znajduje się w nim dokumentacja systemu, kody źródłowe jądra, dokumenty HOWTO i tak dalej.

/usr/doc

Dokumentacja i dokumenty HOWTO.

/usr/bin

W tym katalogu przechowywane są pliki wykonywalne dostępne dla normalnych użytkowników - czyli takie, które nie są potrzebne do administracji systemu. Do tego katalogu powinny być również instalowane programy nie wchodzące w skład standardowej instalacji.

/usr/include

Pliki wykorzystywane przez kompilator C lub C++ (pliki nagłówkowe).

/usr/include/asm

Pliki nagłówkowe deklarujące funkcje w asemblerze. Katalog ten jest z reguły dowiązaniem symbolicznym katalogu /usr/src/linux/asm.

/usr/man

Manuale

/usr/man/man1

Polecenia systemowe, które można wydawać z wiersza poleceń.

/usr/man/man2

Funkcje systemowe - dokumentacja funkcji i procedur jądra systemu.

/usr/man/man3

Funkcje biblioteczne - dokumentacja funkcji i procedur bibliotecznych.

/usr/man/man4

Pliki specjalne - informacje o plikach znajdujących się w katalogu /dev.

/usr/man/man5

Formaty plików - szczegóły formatów plików takich jak np. /etc/passwd.

/usr/man/man6

Gry.

/usr/man/man7

Omówienia ogólne: opis systemu plikowego Linuksa, struktur plików pomocy systemowej i inne.

/usr/man/man8

Administracja systemem: opis narzędzi administracyjnych.

/usr/man/man9

Procedury jądra: dokumentacja do procedur znajdujących się w jądrze Linuksa.

/usr/src

Kody źródłowe do różnego rodzaju programów

/usr/src/linux

Miejsce w którym zwyczajowo znajdują się kody źródłowe jądra Linuksa. W zasadzie jest to dowiązanie symboliczne do odpowiedniego katalogu zawierającego kody źródłowe jądra.

/usr/src# ls -l
lrwxrwxrwx1 root root 12 Mar 22 17:16 linux -> linux-2.4.18/
drwxr-xr-x 14 root root 4096 Oct1 15:51 linux-2.4.18/
drwxr-xr-x 15 root root 4096 Mar 22 17:06 linux-2.4.20/

W powyższym przykładzie widać że katalog linux jest dowiązaniem symbolicznym katalogu zawierającego jądro w wersji linux-2.4.18. W katalogu znajduje się również jądro linux-2.4.20.

/var

W katalogu tym przechowywane są między innymi logi systemu i programów. Jest to katalog, w którym przechowywane są często zmieniające się dane.

/var/log

Miejsce w, którym przechowywane są logi systemowe

Więcej informacji o drzewie katalogów można uzyskać wydając polecenie: